Với thông điệp ''Thay vì kết thúc số phận trong thùng rác hay lang thang ngoài môi trường hàng trăm năm mà không thể phân hủy, giờ đây những chiếc vỏ mì "vô tri vô giác" sẽ được sống một cuộc sống mới ý nghĩa hơn nếu chúng ta yêu môi trường và sáng tạo một chút'', dự án "Mì tôm xanh" đã được ra đời. Đi vào hoạt động từ tháng 2/2020 khi dịch Covid bùng phát đầu tiên tại Việt Nam, "Mì tôm xanh" là dự án tái chế vỏ mì tôm thành những vật dụng hữu ích được thành lập bởi cô Vũ Thị Thảo với mục tiêu giảm thiểu rác thải là vỏ mì tôm ra môi trường. Từ khi thành lập tới nay, dự án nhận được rất nhiều sự ủng hộ và đang lan tỏa đến mọi người ở khắp các tỉnh thành trên toàn quốc.

Phần 1

Bối cảnh ra đời của dự án

Thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa đang ở mức "BÁO ĐỘNG" trên toàn thế giới. Việt Nam đứng thứ 4 trên thế giới về lượng rác thải nhựa ra môi trường. Theo các báo cáo, thực trạng tiêu thụ vỏ mì tôm tại Việt Nam vào năm 2021 đứng thứ 3 trên thế giới. Việt Nam cũng là nước tiêu thụ 8 tỷ gói mì trên một năm. Trung bình, một người Việt Nam sẽ ăn khoảng 87 gói mì một năm. Từ số liệu thực tế này có thể thấy rằng lượng vỏ mì tôm bị thải ra môi trường ở nước ta mỗi năm là vô cùng lớn.

Bên cạnh đó, ý thức trách nhiệm của người dân về việc bảo vệ môi trường nói chung và giảm thiểu rác thải nhựa nói riêng vẫn còn hạn chế. Do đó, cần phải có những sáng kiến và giải pháp thiết thực nhằm cải thiện, nâng cao ý thức của mọi người trong cộng đồng.

Đó là lý do dự án "Mì tôm xanh" được ra đời. Dự án không chỉ mang theo sứ mệnh góp phần bảo vệ môi trường, giảm thiểu rác thải nhựa mà còn hướng tới việc cung cấp các phẩm chất, kỹ năng cần thiết, giúp những người trẻ - thế hệ tương lai của đất nước nâng cao trách nhiệm với cộng đồng.

Phần 2

Sáng kiến - phát kiến của dự án

Hiện nay, "Mì tôm xanh" là dự án đầu tiên làm các sản phẩm đa dạng từ vỏ mì tại Việt Nam.

Dự án là một giải pháp 3T (Tiết giảm, Tái sử dụng và Tái chế). Vỏ mì là nguyên liệu được thải ra rất nhiều trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là tại địa điểm du lịch, nhà hàng, quán ăn. Vỏ mì khó phân hủy nhưng khi tái chế thành những vật dụng thì lại có màu sắc bắt mắt, mềm, óng, độ bền cao. Nắm bắt tính chất này để tạo ra các sản phẩm từ vỏ mì, dự án góp phần nâng cấp, tối ưu hóa giá trị của rác thải nhựa những thành phẩm thân thiện với môi trường như. Các sản phẩm được tạo ra bởi dự án "Mì tôm xanh" rất đang dạng, mang tính thời trang và có độ bền cao thậm chí có thể lên tới 40, 50 năm vì nguyên liệu vỏ mì, nilon vốn rất khó phân hủy.

Hơn thế nữa, do tính ứng dụng linh hoạt để làm ra các sản phẩm đa dạng của vỏ mì, đây hoàn toàn có tiềm năng trở thành một ngành nghề thủ công mang lại thu nhập ổn định cho người dân, đặc biệt là ở các thành phố lớn ở Việt Nam.

Phần 3

Mục tiêu - tầm nhìn dự án

Mục tiêu

Thông qua việc tái chế vỏ mì tôm thành các thành phẩm thủ công sáng tạo, phục vụ đời sống người tiêu dùng, dự án "Mì tôm xanh" hướng đến 5 mục tiêu chính, gồm:

- Văn hóa: Bằng cách thay thế sợi mây tre bằng nguyên liệu từ vỏ mì tôm để tạo thành những sản phẩm độc đáo, sáng tạo, dự án góp phần phát triển giá trị của cách đan truyền thống, qua đó bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống làng nghề mây tre đan Việt Nam.

- Môi trường: Giảm thiểu rác thải là vỏ mì tôm ra môi trường. Rác thải thừa trong khâu làm sản phẩm sẽ không xả ra môi trường mà quay về công ty "Rác là vàng" và "Dấu chân xanh" để làm thành những viên gạch tái chế. Điều này tạo thành vòng tuần hoàn rác cho đến khi tự tiêu hủy chứ không để rác trở lại là rác.

- Giá trị sản phẩm: Tạo ra các sản phẩm đa dạng về mẫu mã, độc đáo, độ bền cao (phụ kiện thời trang, đồ trưng bày, đồ gia dụng,..)

- Thiện nguyện: Tạo việc làm cho người yếu thế, đóng góp cho các quỹ nhà nước và hỗ trợ những cá nhân có hoàn cảnh khó khăn thông qua việc bán sản phẩm làm từ vỏ mì tôm. Đây sẽ là cơ hội cho người yếu thế có công ăn việc làm ổn định, có thu nhập đều đặn mà không tốn nhiều vốn.

- Giáo dục: Lan tỏa thông điệp về phát triển bền vững tới mọi người dân Việt Nam. Việc tái chế vỏ mì tôm đã qua sử dụng cho thấy rằng tất cả mọi người đều có thể tái chế rác ở chính nơi mình sinh sống nhằm tạo ra những vật dụng hữu ích và giảm thiểu rác thải nhựa ra môi trường.

Tầm nhìn

Nhà sáng lập dự án, cô Vũ Thị Thảo, là một giáo viên, một người làm giáo dục. Xuất phát từ trách nhiệm mang những kiến thức bổ ích đến học sinh của mình, cô Thảo hi vọng được làm nhiều hơn thế, cống hiến những giá trị tốt đẹp cho cộng đồng và xã hội. Trong suốt 3 năm thực hiện dự án, cô Thảo cùng dự án "Mì tôm xanh" nỗ lực truyền đến đến mọi người kiến thức về cách để thích nghi với những biến đổi trên toàn cầu qua các hành động, việc làm thiết thực nhất. Qua đó, dự án lan tỏa lối sống lành mạnh, cống hiến vì cộng đồng để xã hội ngày càng trở nên tốt đẹp hơn. Dự án "Mì tôm xanh" đã được cô Vũ Thị Thảo đăng ký quyền sở hữu trí tuệ. Nhà sáng lập mong muốn sáng kiến tâm huyết của mình sẽ ngày càng được nhân rộng không chỉ ở Việt Nam mà còn là quốc tế.

Phần 4

Quá trình triển khai - Phạm vi - Chi phí của dự án

Quá trình triển khai - Phạm vi thực hiện

Dự án cho đến nay đã được thực hiện hơn 3 năm và thu hút hơn 2000 CTV trên toàn quốc cùng thu gom vỏ mì. Từ nguyên liệu vỏ mì tôm, dự án đã tạo ra hàng loạt các sản phẩm đa dạng, mẫu mã đẹp đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng như: túi xách, khuyên tai, đĩa, lót ly, hộp đựng giấy, lọ hoa, hộp bút… Bên cạnh việc thu gom nguyên liệu và sản xuất, dự án hiện cũng đang triển khai các hoạt động dạy nghề cho người khuyết tật ở Trường Hy vọng tại quận Long Biên, Hà Nội và Trung tâm người khuyết tật tại Huế. Ngoài ra, đội ngũ của "Mì tôm xanh" còn nỗ lực lan tỏa các hoạt động ý nghĩa của dự án qua Internet như đăng tải các video hướng dẫn tái chế vỏ mì lên các nền tảng mạng xã hội.

Hiện tại, dự án "Mì tôm xanh" đang được triển khai tích cực tại khu vực Hà Nội và dần nhân rộng lên phạm vi cả nước nhờ đội ngũ cộng tác viên ngày càng lớn mạnh khắp các tỉnh thành. 

Chi phí

Để tạo nên những sản phẩm từ vỏ mì tôm, đội ngũ của dự án "Mì tôm xanh" đã thực hiện 4 công đoạn: Thu gom vỏ mì từ cộng đồng – Xử lý và làm sạch – Tạo sợi đan bằng vỏ mì – Thiết kế và đan thành sản phẩm.

Cụ thể, vỏ mì tôm sau khi thu về sẽ được xử lý cẩn thận, vệ sinh sạch sẽ và cắt bỏ hai cạnh cứng. Khi vệ sinh xong, vỏ mì được cuộn vào một sợi dây thép để tạo thành các sợi đan nhỏ, sau đó cố định hai đầu bằng băng keo và rút sợi dây thép ra để tạo thành một sợi đan hoàn chỉnh. Các sợi đan ấy sẽ tạo thành nhiều sản phẩm khác nhau như hộp bút, miếng lót ly, giỏ hoa, túi xách, bông tai,...

Điểm đặc biệt, toàn bộ nguyên liệu thừa trong quá trình tạo sản phẩm sẽ được chuyển về cho dự án "Rác là vàng" và "Dấu chân xanh" để sản xuất vật liệu xây dựng từ nhựa tái chế. Như vậy, toàn bộ rác thải đều được xử lý tiếp thay vì bị thải ra môi trường.

Do sử dụng nguyên liệu chính là nguồn vỏ mì được thu gom nên sẽ chỉ mất cho các phụ liệu dùng để trang trí cho sản phẩm. Nhờ tính sáng tạo và độc đáo, các sản phẩm của dự án hiện đang được người tiêu dùng rất thích, đặt hàng rất nhiều ngay cả khi dự án chưa đăng bán công khai

Phần 5

Kết quả đạt được

Phần 6

Tiềm năng nhân rộng mô hình

Với những thành quả đã đạt được trong suốt thời gian qua, dự án "Mì tôm xanh" cho thấy đây là một sáng kiến hoàn toàn có tiềm năng để nhân rộng mô hình nhờ các yếu tố dưới đây:

- Đối tượng tác động và kết quả mong đợi: Tất cả mọi người trong xã hội vì ai cũng có thể thu gom vỏ mì từ chính nơi mình sinh sống và làm ra những sản phẩm dùng cho bản thân cũng như những người xung quanh.

- Tính phát triển: Có thể phát triển thành 1 ngành nghề thủ công

- Tính sáng tạo: Là dự án đầu tiên làm các sản phẩm đa dạng từ vỏ mì tại Việt Nam

- Tính khả thi: Dự án đã được thành lập hơn 3 năm, tất cả các sản phẩm làm ra đều được sử dụng hiệu quả trong thực tế, nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ người tiêu dùng và mang lại lợi ích cao về kinh tế, môi trường, giáo dục

- Tính bền vững và khả năng nhân rộng:

Hiện tại, dự án đã có đội ngũ hơn 2000 cộng tác viên thu gom vỏ mì trên toàn quốc và vẫn đang tiếp tục gia tăng

Nguồn nguyên liệu dồi dào khi nì tôm là đồ ăn thông dụng và được người dân cả nước sử dụng rất nhiều. Vỏ mì là thứ rác khó phân hủy, dùng làm nguyên liệu chính thì giảm thiểu được nhiều rác lại không tốn vốn đầu tư về nguyên liệu.