Đơn vị thực hiện

• Hạng mục

  SẢN PHẨM/DỊCH VỤ

• Thời gian

  TỪ 2020 ĐẾN NAY

• Lĩnh vực

  CÔNG VIỆC TỐT VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

Việt Nam có khoảng 2,5 triệu người Điếc/khiếm thính, chiếm 2% người khuyết tật. Theo điều tra năm 2016, chỉ 32,64% người khuyết tật tham gia lực lượng lao động, và chỉ khoảng 10% người khuyết tật về nghe, nói có việc làm. Báo cáo đồng nghiên cứu của iSEE và SÁNG (2019) cho thấy 85% người Điếc tại Hà Nội có thu nhập chỉ 1,5 – 2 triệu đồng/tháng, thấp hơn mức lương tối thiểu vùng, chủ yếu làm các công việc giản đơn, ít giao tiếp. Từ thực tế đó, tháng 12/2020, Giặt là Sáng - Tiệm giặt của người Điếc ra đời, hướng đến tạo việc làm bền vững, đào tạo kỹ năng nghề và giao tiếp bằng Ngôn ngữ ký hiệu cho người khiếm thính. Sau gần 5 năm, dự án đã có 5 cơ sở tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai, tạo việc làm ổn định cho hơn 20 người Điếc, phục vụ hơn 20.000 khách hàng. Giặt là Sáng chứng minh rằng, khi được trao cơ hội công bằng, người Điếc có thể làm việc hiệu quả và tự chủ, hướng tới mở rộng ra miền Trung vào năm 2026.

Bối cảnh dự án

Theo Điều tra quốc gia về người khuyết tật năm 2016, trong số gần 7 triệu người khuyết tật tại Việt Nam, chỉ khoảng 10% người lớn khuyết tật nghe và giao tiếp có việc làm. Năm 2019, một nghiên cứu chuyên sâu về việc làm của người Điếc tại Hà Nội do SÁNG phối hợp với Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) thực hiện tiếp tục khẳng định thực trạng đáng báo động: 85% người Điếc được khảo sát có mức thu nhập chỉ từ 1,5 đến 2 triệu đồng/tháng, thấp hơn đáng kể so với mức lương tối thiểu vùng. Họ chủ yếu làm các công việc lao động phổ thông, lặp đi lặp lại, ít cơ hội rèn luyện kỹ năng giao tiếp, sáng tạo hay phát triển nghề nghiệp.

Các rào cản lớn nhất đến từ ba nhóm yếu tố:

- Giáo dục và đào tạo nghề: Hệ thống giáo dục hiện nay chưa có chương trình chuyên biệt dành cho người Điếc ở bậc Trung học nghề hoặc Đại học. Việc thiếu dịch vụ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu và tài liệu học tập phù hợp khiến người Điếc gặp khó trong việc tiếp cận tri thức và phát triển kỹ năng.

- Thị trường lao động: Các doanh nghiệp chưa sẵn sàng đón nhận người Điếc do thiếu hiểu biết về năng lực của họ, đồng thời chưa có hướng dẫn cụ thể về việc điều chỉnh hợp lý môi trường làm việc. Việc thiếu các công nghệ hỗ trợ như phần mềm chuyển giọng nói thành chữ viết, hay các nền tảng giao tiếp bằng ký hiệu, càng làm tăng khoảng cách giữa người Điếc và người nghe.

- Định kiến xã hội: Trong văn hóa đại chúng và nhận thức xã hội, người Điếc vẫn thường bị xem là “thiếu năng lực” hoặc “không phù hợp” với môi trường làm việc chuyên nghiệp. Những định kiến vô hình này khiến họ khó được trao cơ hội, ngay cả khi có kỹ năng và thái độ làm việc tốt.

Về chính sách, Việt Nam đã ban hành Luật Người khuyết tật năm 2010 và tham gia Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật (CRPD), trong đó khẳng định quyền được làm việc và hòa nhập xã hội của người khuyết tật. Tuy nhiên, việc thực thi vẫn còn nhiều thách thức. Các quy định về “điều chỉnh hợp lý” trong tuyển dụng và bố trí lao động chưa được áp dụng rộng rãi. Nhiều chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp sử dụng lao động khuyết tật chưa đủ cụ thể hoặc thiếu cơ chế giám sát. Điều này khiến khoảng cách giữa chính sách và thực tế vẫn còn rất lớn.

Về yếu tố xã hội, nhận thức về người Điếc mới chỉ dừng ở góc độ từ thiện hoặc hỗ trợ, chưa chuyển dịch mạnh mẽ sang hướng trao quyền và bình đẳng. Nhiều tổ chức xã hội vẫn tập trung vào việc “giúp đỡ” thay vì “trao cơ hội”. Trong khi đó, người điếc với khả năng tập trung, tỉ mỉ, trách nhiệm cao và tinh thần kỷ luật, hoàn toàn có thể trở thành lực lượng lao động chuyên nghiệp nếu được trao môi trường phù hợp.

Ngoài ra, cách mạng công nghệ 4.0 mở ra nhiều cơ hội mới cho lao động khuyết tật, song người Điếc lại là nhóm ít được hưởng lợi nhất do rào cản ngôn ngữ và khả năng tiếp cận thông tin. Họ chưa có điều kiện sử dụng công nghệ hỗ trợ giao tiếp, đào tạo trực tuyến hoặc làm việc từ xa, những hình thức phổ biến trong nền kinh tế số.

Từ bức tranh xã hội đó, có thể thấy người Điếc đang đối diện với sự loại trừ kép: vừa thiếu cơ hội kinh tế, vừa thiếu không gian để khẳng định năng lực và giá trị bản thân. Bối cảnh này đặt ra nhu cầu cấp thiết về những mô hình lao động bao trùm, có khả năng tạo việc làm, đào tạo nghề, và xây dựng môi trường giao tiếp phù hợp, nơi người điếc không chỉ được làm việc, mà còn được tôn trọng, phát triển và cống hiến như mọi công dân khác.

Sáng kiến - phát kiến của dự án

Giặt là Sáng được thành lập từ cuối năm 2020 với khát vọng tạo ra một mô hình kinh doanh bền vững, nơi người Điếc có thể làm việc, học hỏi và phát triển như bất kỳ ai khác. Từ một cửa hàng nhỏ do người Điếc trực tiếp vận hành, dự án đã từng bước mở rộng thành chuỗi cửa hàng giặt là xã hội tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai, mang lại việc làm ổn định và thu nhập bền vững cho hơn 20 người Điếc/khiếm thính. Mô hình hoạt động của Giặt là Sáng không chỉ dừng lại ở việc tạo sinh kế, mà còn trở thành một “không gian học tập trong công việc”, nơi người Điếc/khiếm thính được đào tạo kỹ năng nghề, kỹ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu, và rèn luyện tư duy làm việc chuyên nghiệp.

Trong hơn bốn năm phát triển, Giặt là Sáng đã chứng minh rằng người Điếc hoàn toàn có thể vận hành hiệu quả một mô hình kinh doanh dịch vụ nếu có môi trường hỗ trợ và quy trình phù hợp. Dự án xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững, tự chủ về tài chính thông qua doanh thu từ hoạt động giặt ủi và các sản phẩm vệ sinh mang thương hiệu riêng như “Sáng Sạch” và “Sáng Thơm”. Lợi nhuận được tái đầu tư vào quỹ đào tạo nghề, quỹ phát triển việc làm và hoạt động cộng đồng, góp phần mở rộng cơ hội cho nhiều người Điếc khác.

Bước sang năm 2025, Giặt là Sáng tiếp tục phát triển các sáng kiến mới mang tính chiến lược. Dự án “Đưa Ngôn ngữ ký hiệu vào giảng đường” được triển khai nhằm hỗ trợ sinh viên Điếc theo học đại học, thông qua việc đào tạo và huy động đội ngũ phiên dịch phản ứng nhanh, giúp họ tiếp cận tri thức bình đẳng hơn trong môi trường giáo dục. Song song đó, Giặt là Sáng đang lên ý tưởng thành lập SÁNG Edu - nền tảng học tập linh hoạt dành cho người khuyết tật, nơi mọi người có thể học nghề, học kỹ năng sống và phát triển bản thân dù ở bất kỳ đâu.

Từ mô hình “học, làm, lan tỏa” ban đầu, Giặt là Sáng đang từng bước mở rộng thành hệ sinh thái bền vững, kết hợp giữa việc làm, giáo dục, khởi nghiệp xã hội. Đây là hướng đi đột phá, góp phần hình thành thế hệ doanh nhân xã hội Điếc đầu tiên tại Việt Nam và thúc đẩy xã hội hòa nhập hơn cho tất cả mọi người.

Mục tiêu và tầm nhìn của dự án

Giặt là Sáng ra đời với khát vọng tạo dựng một mô hình doanh nghiệp xã hội thực sự hòa nhập, nơi người Điếc có thể làm việc, học tập và phát triển năng lực như bất kỳ ai khác.

Tầm nhìn của Giặt là Sáng là trở thành doanh nghiệp tiên phong về nhượng quyền kinh doanh xã hội cho người khuyết tật tại Việt Nam, góp phần thay đổi cách xã hội nhìn nhận về năng lực và giá trị của người Điếc. Dự án hướng tới việc tạo ra một hệ sinh thái khép kín, nơi người Điếc có thể được đào tạo nghề, được làm việc và từng bước trở thành chủ doanh nghiệp xã hội của chính mình. Giặt là Sáng tin rằng, chỉ khi người Điếc được làm chủ công việc và cuộc sống, họ mới thực sự hòa nhập và đóng góp vào sự phát triển chung của cộng đồng.

Mục tiêu dài hạn của dự án gồm ba trụ cột: việc làm – giáo dục – thay đổi nhận thức xã hội. Trước hết, Giặt là Sáng xây dựng môi trường làm việc tích cực, thân thiện và hòa nhập, giúp người Điếc phát triển nghề nghiệp và kỹ năng sống độc lập. Thứ hai, dự án hướng đến việc nhân rộng mô hình doanh nghiệp xã hội ra toàn quốc, đặc biệt tại các tỉnh thành nơi cơ hội việc làm cho người Điếc còn hạn chế. Thứ ba, thông qua các chương trình như SÁNG Edu và “Đưa Ngôn ngữ ký hiệu vào giảng đường”, dự án mở rộng phạm vi tác động sang lĩnh vực giáo dục, giúp người Điếc tiếp cận tri thức, phát triển tư duy và kỹ năng để hội nhập vào thị trường lao động chất lượng cao.

Về lâu dài, Giặt là Sáng không chỉ mong muốn tạo ra việc làm, mà còn hướng tới thay đổi nhận thức của xã hội và nhà tuyển dụng về năng lực lao động của người Điếc, từ đó thúc đẩy các chính sách và mô hình kinh doanh hòa nhập hơn. Dự án tin rằng khi người Điếc được trao cơ hội, họ không chỉ làm việc tốt mà còn truyền cảm hứng về sự kiên trì, nỗ lực và tinh thần phụng sự cộng đồng, đúng như giá trị mà Giặt là Sáng theo đuổi từ những ngày đầu tiên.

Quá trình triển khai - phạm vi - chi phí của dự án

Giặt là Sáng chính thức được triển khai từ cuối năm 2020, xuất phát từ mong muốn tạo ra một mô hình kinh doanh bền vững do người Điếc vận hành, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế, vừa mang lại giá trị xã hội lâu dài. Trong hơn bốn năm phát triển, dự án đã đi qua nhiều giai đoạn chuyển mình quan trọng, từng bước hoàn thiện mô hình, mở rộng phạm vi tác động và khẳng định vị thế tiên phong trong lĩnh vực doanh nghiệp xã hội dành cho người khuyết tật tại Việt Nam.

Phạm vi hoạt động: Hiện nay, Giặt là Sáng đã xây dựng được 5 cơ sở hoạt động tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai, tạo việc làm ổn định cho hơn 20 nhân sự, tất cả đều là người Điếc và khiếm thính. Dự án hoạt động trong nhiều lĩnh vực liên quan như: dịch vụ giặt ủi chuyên nghiệp, đào tạo nghề cho người Điếc, giáo dục hòa nhập và phát triển doanh nhân xã hội. Đây không chỉ là những cửa hàng dịch vụ, mà còn là các “trung tâm học tập cộng đồng”. Tại đây, người Điếc vừa làm việc, vừa rèn luyện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng sống và tư duy làm chủ.

Quá trình triển khai:

Giai đoạn 1 (2020–2021): Dự án được khởi động tại Hà Nội với mô hình thử nghiệm một cửa hàng giặt ủi do người Điếc trực tiếp vận hành. Giai đoạn này tập trung vào việc xây dựng quy trình đào tạo nghề cơ bản, kỹ năng phục vụ khách hàng và vận hành cửa hàng, nhằm chứng minh rằng người Điếc có thể đảm nhiệm toàn bộ chuỗi công việc dịch vụ nếu được hướng dẫn đúng cách.

Giai đoạn 2 (2022–2023): Sau khi mô hình đầu tiên chứng minh tính khả thi, Giặt là Sáng mở rộng hệ thống vào khu vực phía Nam, gồm TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai. Cùng lúc, dự án phát triển thêm hai dòng sản phẩm phụ trợ: “Sáng Sạch” (dung dịch khử mùi và diệt khuẩn) và “Sáng Thơm” (xịt thơm vải), giúp tăng doanh thu và tạo thêm cơ hội việc làm cho người Điếc trong khâu sản xuất và phân phối. Giai đoạn này cũng đánh dấu việc hoàn thiện quy trình vận hành chuẩn (SOP) và chương trình đào tạo nghề nội bộ, đặt nền tảng cho nhượng quyền xã hội trong tương lai.

Giai đoạn 3 (2024–2025): Dự án bước vào giai đoạn củng cố và mở rộng hệ sinh thái. Giặt là Sáng khởi động sáng kiến “Đưa Ngôn ngữ ký hiệu vào giảng đường”, phối hợp với các đối tác xã hội và trường đại học để hỗ trợ sinh viên Điếc có phiên dịch trong quá trình học tập, mở rộng cơ hội giáo dục bậc cao. Đồng thời, dự án thành lập SÁNG Edu – một nền tảng học tập trực tuyến giúp người khuyết tật có thể học nghề, học kỹ năng sống và phát triển năng lực ở bất kỳ đâu. Đây là bước đi chiến lược, giúp SÁNG chuyển mình từ một doanh nghiệp xã hội dịch vụ sang một mô hình giáo dục, việc làm toàn diện.

Chi phí và nguồn lực: Trung bình mỗi năm, chi phí vận hành và phát triển mô hình vào khoảng 1,2 tỷ đồng, trong đó 70% đến từ doanh thu dịch vụ giặt ủi và sản phẩm phụ trợ, và 30% từ nguồn tài trợ, hợp tác với các tổ chức xã hội và doanh nghiệp có trách nhiệm cộng đồng. Giặt là Sáng hướng đến tự chủ tài chính, đảm bảo bền vững lâu dài mà không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn tài trợ bên ngoài.

Tác động xã hội: Tính đến năm 2025, dự án đã tạo việc làm ổn định cho hơn 20 người Điếc, đào tạo nghề cho gần 50 người khác, đồng thời phục vụ hơn 20.000 khách hàng tại ba tỉnh thành. Thông qua hoạt động truyền thông và vận hành thực tế, Giặt là Sáng đã góp phần thay đổi nhận thức của xã hội về năng lực lao động của người Điếc, xây dựng hình ảnh tích cực về người khuyết tật, không phải là đối tượng cần giúp đỡ, mà là những cá nhân có năng lực, có kỷ luật và có giá trị đóng góp cho cộng đồng.

Giặt là Sáng tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định và chuẩn bị cho giai đoạn 2026–2030, với định hướng mở rộng mô hình nhượng quyền xã hội tại khu vực miền Trung, từng bước hình thành mạng lưới doanh nhân Điếc tiên phong trên toàn quốc.

Kết quả đạt được

Kết quả định tính:

Ổn định sinh kế và phẩm giá nghề nghiệp: Người Điếc tham gia dự án có cơ hội làm việc dài hạn, rèn luyện kỹ năng chuyên môn và nâng cao tinh thần tự chủ; dự án thay đổi vai trò người Điếc từ lao động phụ thuộc sang lao động chủ động, chuyên nghiệp.

Xây dựng năng lực nội bộ: Chương trình đào tạo lồng ghép đã hình thành chuỗi nhân sự nội bộ có năng lực huấn luyện, quản lý nhỏ, từ đó tạo lộ trình thăng tiến nghề nghiệp cho nhân sự khiếm thính.

Mở rộng tiếp cận giáo dục hòa nhập: Với sáng kiến “Đưa Ngôn ngữ Ký hiệu vào giảng đường” và ý tưởng SÁNG Edu đang triển khai, dự án đã khởi tạo kênh hỗ trợ cho sinh viên Điếc và hướng tới số hóa đào tạo để mở rộng tiếp cận tri thức.

Thay đổi nhận thức và nhân rộng mô hình: Mô hình hoạt động thực tế và kết quả vận hành đã được các tổ chức xã hội, cơ sở đào tạo nghề tham khảo; dự án góp phần lan tỏa thông điệp về năng lực của người Điếc và thúc đẩy đối thoại về chính sách hòa nhập.

Kết quả định lượng:

- 100 : Số phần trăm nhân sự là người Điếc/khiếm thính

- 20 : Tổng số nhân sự hiện nay

- 50 : Tổng số học viên được đào tạo kỹ năng

- 23.282 : Tổng số khách hàng sử dụng dịch vụ

- 6 - 8 triệu đồng : Mức lương nhân viên nhận được

Tiềm năng nhân rộng mô hình

Mô hình Giặt là Sáng đã chứng minh tính khả thi và khả năng nhân rộng cao, thể hiện qua sự kết hợp giữa vận hành bền vững, đào tạo nghề và phát triển con người. Dự án hướng tới mở rộng quy mô không chỉ về số lượng cửa hàng mà còn về chiều sâu tác động xã hội.

Cấu trúc mô hình linh hoạt và khả năng chuyển giao cao:

Giặt là Sáng đã xây dựng hệ thống quy trình vận hành chuẩn, phù hợp với khả năng tiếp nhận của người Điếc, giúp mô hình có thể chuyển giao dễ dàng thông qua hình thức nhượng quyền xã hội. Mỗi cửa hàng có thể tự vận hành độc lập, đồng thời được kết nối trong mạng lưới hỗ trợ chung về đào tạo, chất lượng và truyền thông. Điều này giúp nhân rộng mô hình nhanh chóng tại các tỉnh, thành khác mà vẫn đảm bảo tính nhất quán về giá trị và chất lượng dịch vụ.

Tự chủ tài chính và vận hành bền vững:

Khác với nhiều mô hình xã hội phụ thuộc vào nguồn tài trợ, Giặt là Sáng duy trì 70% chi phí hoạt động từ doanh thu dịch vụ giặt ủi và sản phẩm phụ trợ (“Sáng Sạch”, “Sáng Thơm”), chỉ 30% đến từ hợp tác hoặc tài trợ xã hội. Cấu trúc này giúp dự án tự đứng vững trên thị trường, vừa đảm bảo mục tiêu xã hội, vừa đạt hiệu quả kinh tế – yếu tố cốt lõi để nhân rộng lâu dài.

Hệ sinh thái phát triển toàn diện:

Giặt là Sáng không chỉ là một doanh nghiệp giặt ủi, mà là một hệ sinh thái tích hợp việc làm – giáo dục – truyền thông – chính sách. Thông qua sáng kiến “Đưa Ngôn ngữ ký hiệu vào giảng đường” và nền tảng SÁNG Edu, dự án đang mở rộng sang lĩnh vực đào tạo nghề và phát triển năng lực lãnh đạo cho người Điếc. Mô hình này tạo ra vòng tròn tác động xã hội bền vững, trong đó người Điếc vừa là người lao động, người học, và người sáng tạo giải pháp cho cộng đồng của chính họ.

Tầm nhìn đến năm 2030:

Giặt là Sáng đặt mục tiêu hình thành 30 cửa hàng nhượng quyền do người Điếc vận hành, cùng với trung tâm đào tạo nghề và khởi nghiệp xã hội đầu tiên dành cho người Điếc tại Việt Nam. Khi đạt được mục tiêu này, Giặt là Sáng không chỉ mở rộng mô hình kinh doanh xã hội, mà còn tạo nền tảng chính sách và tri thức mới cho phát triển kinh tế bao trùm tại Việt Nam.

Về chúng tôi

Truy cập trang web của chúng tôi

Bản quyền và tính hợp pháp của các hình ảnh, video, thông tin, dữ liệu về dự án được đăng tải trên landing page (trang thông tin dự án) này do cá nhân/ tổ chức đăng ký tham gia giải thưởng cung cấp và chịu trách nhiệm.